De Haven van Brussel zet zich al enkele jaren via een vrijwillige en gestructureerde aanpak in voor het klimaat. Voor het afgelopen jaar behaalde de Haven het label Taking Climate Action – niveau Bronze, uitgereikt door CO2logic (SouthPole) en gevalideerd door Vinçotte. Deze erkenning gaat verder dan het loutere kader van de haveninstelling zelf en maakt deel uit van een bredere dynamiek, waarbij concessiehouders worden aangemoedigd om mee te stappen in deze klimaattransitie.
Een haven in het hart van de Brusselse klimaatstrategie
Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft ambitieuze doelstellingen vastgelegd: tegen 2030 de uitstoot van broeikasgassen met 40 % verminderen ten opzichte van 2005. De Haven van Brussel verbindt zich volledig tot dit traject, onder meer dankzij haar dienst “Klimaatdeskundige”, een echt instrument om klimaatacties te begeleiden en te structureren.
Sinds 2014 maakt de Haven een volledige inventaris op van haar broeikasgasemissies volgens de internationale methodologie van het GHG (Greenhouse Gas Protocol). Dit nauwgezette werk maakt het mogelijk om zowel de rechtstreekse emissies te meten die verband houden met voertuigen en uitrusting, de emissies die verbonden zijn aan aangekochte energie, als de onrechtstreekse emissies zoals dienstverplaatsingen, woonwerkverkeer, afval, enz. Tussen 2014 en 2024 zijn de emissies van de Haven al met 15 % gedaald, een bemoedigend signaal dat de relevantie van de genomen maatregelen bevestigt.
Concrete maatregelen en een duidelijke koers
Voor 2024 bestrijkt de koolstofbalans de rechtstreekse emissies (voertuigen, uitrusting, verwarming van gebouwen en vluchtige emissies (scope 1), de onrechtstreekse emissies gelinkt aan aangekochte energie (scope 2), evenals onrechtstreekse emissies zoals dienstverplaatsingen, woon-werkverkeer, afval en bepaalde activiteiten in de waardeketen (scope 3).
Isolatie van gebouwen, vervanging van ramen en kozijnen, optimalisering van verwarmings- en ventilatiesystemen, regeling van verwarmingsketels, de geleidelijke installatie van zonnepanelen en de aankoop van een elektrische schoonmaakboot: de Haven heeft tal van concrete initiatieven genomen om haar koolstofvoetafdruk te verkleinen. De bewustmaking van het personeel rond energiebesparing en de uitbreiding van telewerk vormen een verdere aanvulling op deze inspanningen.
Daarnaast worden de resterende emissies jaarlijks gecompenseerd via gecertificeerde koolstofkredieten. Deze pragmatische aanpak combineert reductie aan de bron met bijdragen aan internationale klimaatprojecten, zoals een waterkrachtproject in Indonesië of een windmolenpark in India.
Concessiehouders als sleutelspelers in de transitie
Deze klimaatambitie beperkt zich niet tot de institutionele gebouwen van de Haven, zoals het administratieve hoofdkantoor of de kapiteinsdienst. Sinds 2020 begeleidt de Haven van Brussel elk jaar nieuwe concessiehouders bij hun inspanningen op klimaatvlak. Sommigen zijn daar ook contractueel toe verbonden bij de vernieuwing van hun concessie.
De begeleiding gebeurt binnen een duidelijk kader: berekening van de emissies, vastlegging van een reductiedoelstelling van 25 % voor scope 1 en 2 tegen 2030, en een jaarlijkse bijdrage aan gecertificeerde klimaatprojecten. In 2025 hebben negen concessiehouders op het havendomein het label “Taking Climate Action” behaald, waaronder Defrancq, Holcim, Van Moer Logistics, Viabuild, Veolia Environmental Brussels, DC Industrial NV – H&H Resources, Minera NV, Satic (Ready Beton) en Van Nieuwpoort.
Een grondstrategie voor een verbintenis op lange termijn
Bij elke verlenging van de overeenkomst kiest de Haven voortaan voor een aanpak op maat, waarbij samen met elke concessiehouder wordt gezocht naar het best mogelijke koolstoftraject. Deze aanpak kadert in een bredere grondstrategie, die erop gericht is de havenruimtes te renoveren en aan te passen in functie van de klimaatdoelstellingen op lange termijn.
Door het label Taking Climate Action te behalen, beperkt de Haven van Brussel zich niet tot het louter verkrijgen van een erkenning. Ze bevestigt een methode, een visie en vooral een collectieve dynamiek. Want als er voorbij cijfers en labels wordt gekeken, is het wel degelijk de samenwerking tussen de Haven en haar concessiehouders die concreet vorm geeft aan een stedelijke haven die veerkrachtiger, zuiniger en resoluut op de toekomst gericht is.